O szczurach

 rysunek, szczur, szczury, stadoNajważniejsze o czym musimy wiedzieć to to, że szczury są zwierzętami silnie stadnymi i absolutnie nie mogą żyć w pojedynkę. Dla ich zrównoważonego rozwoju, zarówno fizycznego, jak i psychicznego, niezbędnym jest, aby mieszkały one w przynajmniej dwuosobnikowym stadzie (tej samej płci lub ewentualnie różnej, ale jedynie, kiedy jeden lub oba osobniki są wykastrowane!). Oczywiście im więcej szczurów w stadzie tym szczury są szczęśliwsze, dlatego jeśli tylko mamy zarówno chęci, jak i możliwości na opiekowanie się większą ilością szczurów to jak najbardziej polecam rozbudowywanie stada. Niestety człowiek nie jest w stanie poświęcić szczurowi tyle czasu i uwagi, co drugi szczur – nie wyczyści mu futerka, nie wyiska, nie „porozmawia” z nim w ich ultradźwiękowym języku, czy też zwyczajnie nie pobawi się o 3 w nocy, w czasie ich największej aktywności.

W społeczeństwie panuje jednak przekonanie, że szczury mieszkające samotnie oswajają się lepiej aniżeli ich mieszkający w stadzie koledzy – to mit! Szczury w stadzie oswajają się zdecydowanie szybciej, ponieważ mają okazję czerpać dobre wzorce od szczurów już mieszkających w stadzie i znających ich opiekuna. Pomocna okazuje się również tzw. konkurencja do ludzkiej ręki – młodsze szczury szybko podpatrują od starszych, że warto nie bać się ludzkiej ręki, bo może to owocować zabawą albo smakołykami.

Kolejnym mitem szeroko rozpowszechnionym w społeczeństwie jest ten, który mówi, że szczury mieszkające w stadzie będą się gryźć, szczególnie jeśli są to samce. Nic bardziej mylnego! Przy dobrze przeprowadzonym łączeniu można bez względnych problemów połączyć każde szczury, w każdym wieku i płci. Należy jednak pamiętać, że nie wolno się śpieszyć – generalnie im starsze szczury tym więcej czasu powinniśmy im poświęcić na oswojenie się ze wszelkimi zmianami. Każde stado i każde łączenie należy jednak traktować indywidualnie oraz stale obserwować zachowanie szczurów. By połączyć szczury nie ma jednej złotej reguły, ale istnieje kilka przydatnych sztuczek, które możemy wykorzystać razem lub osobno (łączenie w wannie, wymazanie wszystkich szczurów w jednakowym, mocno śmierdzącym zapachu, „kiszenie szczurów” w małej przestrzeni by wspomóc ich interakcje, etc.). Najważniejszym i pierwszym krokiem jest jednak ustanowienie neutralnego obszaru, na którym po raz pierwszy spotkają się szczury, a człowiek będzie mógł zaobserwować ich wzajemne zachowanie. Pozytywnym znakiem, że łączenie idzie w dobrym kierunku jest zabawa i pielęgnowanie siebie nawzajem szczurów, a także oznaczenie moczem przez rezydenta nowego szczura. Czasem można zauważyć puszenie się by wydać się większym, ustawianie się bokiem lub próby demonstracji siły i dominacji, w tym pozorowane bójki, gdy szczury stoją naprzeciw siebie i biją się przednimi łapkami lub kopią tylnymi. Jest to całkowicie normalne i nie powinno być przerywane, chyba że będziesz świadkiem ataku skutkującego mocnym ugryzieniem lub polaniem się krwi.

Zanim jednak kupimy lub adoptujemy dwa szczurki warto jednak zastanowić się nad ich płcią. Samiczki są z reguły dużo bardziej aktywne i przedsiębiorcze niż samce. Uwielbiają wchodzić człowiekowi na głowę i trudno zatrzymać je chociażby na pięć sekund – muszą sprawdzić każdy zakamarek i dlatego zazwyczaj dają się wymiziać jedynie w przelocie, w biegu między jedną kryjówką a drugą. Zdarza im się być też bardziej niszczycielskimi z powodu instynktu budowania gniazd ze wszystkiego, co uda im się znaleźć podczas wybiegu. Często pojawiają się u nich guzy, a także czasem inne problemy związane z układem rozrodczym (np. krwio- lub ropomacicze) – w związku z tym wskazane jest, aby zastanowić się wcześniej nad planowaną kastracją, by zapobiec pojawieniu się tych chorób. Z kolei samce są z reguły spokojniejsze, bardziej układne, a także miziaste, aczkolwiek niektóre w wieku od 6 do 12 miesięcy mogą przechodzić tzw. burzę hormonalną i brzydko zachowywać się względem innych szczurów i/lub człowieka, a w związku z tym również wymagać zabiegu kastracji. Jednakże przypadki takiej agresji na tle hormonalnym zdarzają się coraz rzadziej, ponieważ hodowcy poprzez odpowiednie krzyżowanie osobników i socjalizację starają się wyeliminować wszelkie złe zachowania szczurów.

Akwarium czy terrarium nie sprawdzają się jako szczurze mieszkanie z kilku powodów. Pierwszym z nich jest słaba wentylacja – szczurzy mocz zawiera bardzo dużo amoniaku, który parując we względnie zamkniętej powierzchni, jaką jest akwarium lub terrarium, unosi się w powietrzu i podrażnia błonę śluzową nosa gryzonia. Właśnie z tego powodu wiele szczurów mieszkających w takich pojemnikach choruje na infekcję układu oddechowego.
Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem na dom dla szczurów jest przewiewna klatka. Nie może być ona jednak zbyt mała – minimalne wymiary klatki odpowiedniej dla dwóch szczurów to 70 x 50 x 60 cm (sz x gł x wys). Najważniejszym z wymiarów jest głębokość, która absolutnie nie może mieć mniej niż 40 cm, z uwagi na to, że szczury dorastają nawet do bardzo dużych rozmiarów, a tylko ten (lub większy) wymiar pozwala szczurowi na swobodny obrót wokół własnej osi w klatce.
Przy wyborze klatki poza jej wielkością warto również kierować się materiałem, z którego jest wykonana. Przy szczurach warto od razu wykluczyć klatki drewniane lub zawierające drewniane wyposażenie, ponieważ drewno szybko chłonie mocz, puchnie i zaczyna zwyczajnie brzydko pachnieć, a ponadto takie klatki są bardzo trudne w myciu i dezynfekcji, jak również nieodporne na szczurze zęby. Z kolei klatki ocynkowane również szybko poddają się szczurzemu moczowi, czernieją i także zaczynają brzydko pachnieć. Z własnego doświadczenia mogę polecić malowane i/lub chromowane klatki, ponieważ najdłużej zachowują swoją jakość. Wybierając klatkę trzeba również zwrócić uwagę na odstępy między prętami – idealne to takie pomiędzy 1 a 1,5 cm, ponieważ nie pozwolą szczurowi na przeciśnięcie głowy między nimi, a co za tym idzie – ucieczki z klatki.
Klatka spełnia też inny, bardzo ważny wymóg, który nie jest możliwy do zrealizowania w akwarium – można ją ciekawie wyposażyć tworząc swoisty szczurzy gaj w jej wnętrzu. W związku z tym, że szczury to gryzonie praktycznie stale będące w ruchu należy zapewnić im wiele powierzchni do biegania i wspinania się. Idealnie przystosowana klatka dla szczurów powinna zawierać wiele półek, na które można wskakiwać, koszyczków, w którym można przysiąść, hamaków, w których można się wylegiwać, mostków pozwalających na przebiegnięcie z jednego rogu klatki na drugi, rur, domków, sputników, cedzaków, w których można byłoby się schować, a także odpocząć po długiej przebieżce. Oczywiście samo wyposażenie klatki zależy tylko i wyłącznie od pomysłów, i kreatywności opiekuna szczurów.
Pamiętaj, że kupiona klatka dla szczurów nie musi być nowa! Na rynku istnieje wiele używanych, w dobrym stanie klatek, które można kupić za mniejszą cenę niż ich nowe odpowiedniki. Szczurom nie będzie to absolutnie przeszkadzać, a zaoszczędzone pieniądze można przeznaczyć na inne, niezbędne dla szczurów rzeczy 🙂
Szczury poza odpowiednią klatką wymagają również codziennych wybiegów poza nią. Takie wyjścia mają zaspokoić szczurzą potrzebę eksploracji terenu i stymulować ich mózg. Warto jednak pamiętać, że zanim wypuścimy szczury trzeba również odpowiednio przystosować pokój, po którym będą biegać – pochować wszelkie kable, drobiazgi czy inne cenne rzeczy, a także jeśli w pokoju znajduje się rozsuwana kanapa lub inny niebezpieczny zakamarek należy również zabezpieczyć przed schowaniem się szczura w jego wnętrzu.

Na rynku znajduje się wiele różnych rodzajów ściółek, jedne dla wielu gatunków, inne stworzone z myślą o wyłącznie jednym z nich. Wybór ściółki zależy wyłącznie od opiekuna szczurów. Nie ma jednej, idealnej ściółki dla każdego stada, a już szczególnie dla każdego ludzkiego wrażliwego nosa 🙂 Warto po prostu przetestować różne rodzaje i na własnej skórze przekonać się, która najbardziej nam odpowiada – szczególnie, że wiele też zależy od tego jak ściółka będzie użytkowana, tj. czy będzie wysypana w całej kuwecie czy tylko w małych kuwetkach na półkach. Równie dobrze możemy używać kilku rodzajów ściółki naraz, jeśli uznamy, że taka kombinacja sprawdza się w naszym przypadku najlepiej. Ogólnie dobra ściółka dla szczurów powinna przede wszystkim dobrze chłonąć mocz (a co za tym idzie również zapachy), jak również nie pylić. Dlaczego kwestia brak pyłu jest tak istotna? Ponieważ szczurzy układ oddechowy jest już i tak nad wyraz wrażliwy i delikatny, więc dokładanie mu notorycznego podrażnienia z powodu stale unoszącego się mikroskopijnego pyłu nie wpłynie na niego dobrze – co może otworzyć drogę drobnoustrojom do kolonizacji układu oddechu i rozwinięcia się, nawet zagrażającej życiu, infekcji.

Wśród ludzi często powtarza się opinia, że trociny to najgorsze zło, jakie można spotkać w klatkach – właśnie m.in. z powodu częstej obecności pyłu, a także możliwości łatwego transferu pasożytów zewnętrznych. Jednak jest to jedynie połowiczna prawda, ponieważ w sklepach można znaleźć już dobrze odpylone trociny, jak Chipsi czy Tierwohl, których osobiście używam w swojej hodowli. Dobrze chłoną szczurzy mocz i idealnie sprawdzają się na czas łączenia czy przewożenia szczura w transporterze, są także względnie delikatne dla szczurzych łapek. Na stałe w klatce mogą się jednak nie sprawdzić z uwagi na swoją lekkość i łatwość unoszenia się w powietrzu, co będzie generowało ich roznoszenie po całym pokoju i/lub mieszkaniu.

Osobiście przetestowałam wiele ściółek i jako tę najbardziej idealną wybrałam zrębki wędzarnicze bukowe. Według mojej osobistej opinii bardzo dobrze chłoną mocz, są dość odpowiednio miękkie dla szczurzych łapek, zawierają minimalne ilości pyłu, które opadają od razu na dno i nie wzbijają się do góry, a także mają dobry stosunek jakości i ilości do ceny. Z własnego doświadczenia odradzam ogólne stosowanie wszelkich żwirków zbrylających, ponieważ istnieje możliwość połknięcia przez szczura takiego żwirku; siana, a także wszelkich pelletów z drzew iglastych, ponieważ taki pellet szybko rozpada się pod wpływem moczu na proch i pył, który łatwo podnosi się do góry. Ponadto taki pellet zawiera olejki eteryczne zawarte w drzewach iglastych, które dodatkowo także podrażniają układ oddechowy szczurów. Dobrze z kolei mogą się sprawdzić pellety z drzew liściastych, słomy czy kukurydzy oraz wszelkie ściółki celulozowe.

rysunek, szczur, szczury, złe, niedobre, jedzenie, dla szczurówSzczury są zwierzętami wszystkożernymi, co jednak nie oznacza, że mogą jeść wszystko, co tylko zapragną! Szczurzy jadłospis nie może się składać z produktów solonych i przyprawionych, czyli na przykład odpadków z naszego stołu, lub znacznie przetworzonych, jak chipsy czy też inne słodkości. Nie wskazane jest również podawanie produktów mlecznych z uwagi na to, że zawierają laktozę i/lub kazeinę, a przez to są słabo trawione przez szczury. Dieta szczurów powinna się składać w głównej mierze z różnego rodzaju ziaren zbóż i innych przetworów zbożowych oraz warzyw, owoców, ziół, a także niewielkiej ilości chudego mięsa (i/lub krewetek, mączników, etc.) – te wszystkie rzeczy mogą występować zarówno w wersji świeżej, jak i suszonej.rysunek, szczur, szczury, dobre, jedzenie, dla szczurów
Na chwilę obecną na polskim rynku znajduje się wiele różnych komercyjnych karm przeznaczonych dla szczurów, jednakże nie każdą z nich należy brać w ogóle pod uwagę. W naszych rozważaniach nad odpowiednim pokarmem należy zwrócić swój wzrok ku firmom takim jak Niezłe Ziółko, Mixerama czy JR Farm.
Szczury muszą mieć również stały dostęp do świeżej, czystej wody.
Szczurzą odporność można stosownie wzmacniać zarówno poprzez dodawanie naturalnych dodatków stymulujących odporność – np. ziela jeżówki purpurowej czy pyłku kwiatowego – do ich pokarmu, jak również podawania leków mających na celu wzmocnić odporność – np. beta glukan, scanomune, etc.

Szczury to zwierzęta, które instynktownie ukrywają ból i chorobę, dlatego tylko stała obserwacja ich zachowań pomoże Ci w porę zareagować i zabrać je do weterynarza. Pamiętaj jednak, że nie każdy weterynarz potrafi poprawnie zdiagnozować szczurze dolegliwości, dlatego ważne jest, aby udać się do takiego, który zna się na leczeniu naszych milusińskich – warto znaleźć takiego zanim nastąpi konieczność leczenia szczurów!

Istotnymi wskazówkami, że z naszym pupilem dzieje się coś złego jest zbytnia ospałość, trudności w poruszaniu się, spadek lub wzrost apetytu i zapotrzebowania na wodę, a co za tym idzie ‒ zmiany wagi, oraz zaniechanie lub nadmierna toaleta. W takim przypadku koniecznie i bez zbędnej zwłoki trzeba odwiedzić weterynarza, ponieważ szczurze choroby postępują nad wyraz szybko!

Warto pamiętać, że szczurów się na nic nie szczepi, a wszelkie podawanie leków powinno być skonsultowane z lekarzem lub potwierdzone stosownymi badaniami – np. w przypadku odrobaczania wewnętrznego lepiej zamiast na ślepo podawać leki odrobaczające zrobić badanie kału i jeśli w ogóle szczur jest czymkolwiek zarażony to wtedy podać odpowiedni lek.

Lista polecanych weterynarzy specjalizujących się w leczeniu szczurów

Lista stworzona przez Polinę Glezovą na potrzeby grupy facebookowej Szczuromaniacy.

Rysunki wykonane przez Sofię Glezovą, za które serdecznie dziękuję!

Poradnik stworzony przez Annę Zajączkowską (Rotta Taivas Rattery). Obowiązuje całkowity zakaz kopiowania i modyfikowana ów poradnika bez wiedzy i zgody autorki.